Kongrenin Önemi
Osmanlı İmparatorluğu, geniş coğrafyası, etnik ve dinî çeşitliliği, zengin kültürel mirası ve uzun dönemli varlığıyla insanlık tarihinin önemli bir evresine damgasını vurmuştur. Bu alanda bugüne kadar çok sayıda değerli çalışma yapılmış olsa da daha derinlemesine araştırmalara duyulan ihtiyaç hâlâ canlılığını korumaktadır. Dağılan imparatorluk coğrafyasında yaklaşık otuz farklı ulus-devlet doğmuş, ancak bu bölgelerde siyasî gerilimler, kimlik çatışmaları ve mezhepsel ayrılıklar, imparatorluğun yıkılışından bu yana varlığını sürdürmüştür. Ortaya çıkan bu çetrefilli durum, Osmanlı İmparatorluğu’nun altı yüzyıl boyunca farklı etnik ve dini gruplar arasında sağladığı uyumu yeniden değerlendirmeyi daha da önemli kılmaktadır. Osmanlı tecrübesini yeniden keşfetmek, bu mirasın çağdaş sorunlara nasıl yansıdığını daha iyi anlamamıza imkân tanıyacaktır.
Kongrenin Amacı
OSARK, Osmanlı tarihine dair güncel araştırmaların müzakere edildiği bir platform oluşturmayı, bu alana yönelik ufuk açıcı perspektifler geliştirmeyi ve Osmanlı çalışmaları için stratejik bir yol haritası inşasına katkı sağlamayı hedeflemektedir. Modern Osmanlı çalışmaları büyük ölçüde Batı merkezli tarih yazımının etkisiyle şekillenmiş olup bu perspektif çeşitli şekillerde halen geçerliliğini sürdürmektedir. Bu yaklaşım, alternatif bakış açılarının gelişimini kısıtlamış ve eski Osmanlı topraklarındaki toplumların yapıcı ve anlamlı ilişkiler kurma yetisini sınırlandırmıştır. Oryantalist araştırmaların değerli katkılarını kabul etmekle birlikte, OSARK, bu toplumlarda ortak tarihsel birliktelik bilincini geliştiren bir perspektifi teşvik etmeyi amaçlamaktadır. Bu doğrultuda kongrenin birincil amacı, Osmanlı çalışmaları alanındaki araştırmacıları bir araya getirmek, çalışmalarına rehberlik edecek bir platform sunmak, gelecekteki araştırmalara yön vermek ve tutarlı bir akademik yol haritası oluşturulmasına katkıda bulunmaktır.
Bu hedefler doğrultusunda daha geniş bir etki alanı oluşturmayı amaçlayan OSARK’ın her bir toplantısı, Osmanlı mirasını tevarüs eden bir şehirde düzenlenmiştir. Daha önce Sakarya(2015), Tiran (2018) ve İstanbul’da (2022) başarıyla gerçekleştirilen ve bu kapsamlı vizyonun somut çıktıları olan kongrelerin dördüncüsünün ise Osmanlı İmparatorluğu ile yoğun ilişkileri bulunan ve bunun izlerini hâlen taşıyan Venedik’te yapılacaktır.
Kongre Öncelikli Temaları
OSARK toplantıları, Osmanlı araştırmalarının tüm temalarına açık olmakla birlikte kongrelerin yapıldığı ülkeye göre öncelikli temalar belirlenebilmektedir. Söz gelimi 2018’de Tiran’da gerçekleştirilen kongrede öncelikli tema ‘Osmanlı Balkanları’ olmuştur. 2025 yılında Venedik’te düzenlenecek kongrenin öncelikli teması ise ‘Osmanlı Akdenizi’ olacaktır. Bununla birlikte kongrede Osmanlı tarihine ilişkin diğer konularda da sunumlar yapılabilecektir.
Osmanlı Akdenizi teması, Akdeniz’i Osmanlı Devleti’nin mühim bir havzası olarak ele alıp bölgenin tarihî, kültürel ve iktisadî dinamiklerini tetkik etmeyi hedefler. Bu tema, Osmanlı yönetimi altında Akdeniz’in kimliğini şekillendiren farklı topluluklar, ticaret ağları ve siyasîyapılar arasındaki ilişkileri öne çıkarır. Kongre, bu bağlamda Akdeniz’i medeniyetlerin buluştuğu, bir arada yaşamın, çatışmanın ve kültürel alışverişin vuku bulduğu bir kesişim noktası olarak değerlendirmektedir. Bu perspektif, Osmanlı’nın Akdeniz’deki varlığının çok yönlülüğünü ve bölge üzerindeki kalıcı etkilerini aydınlatmayı hedefler. Kongrenin Venedik’te tertip edilmesi ise bu şehrin Osmanlı Devleti ile çok yönlü ve derin münasebetler tesis etmiş bir denizcilik cumhuriyeti olarak üstlendiği eşsiz tarihî rolün bir sonucudur.